سلطان محمد مطربي سمرقندي
56
تذكرة الشعراء ( فارسي )
اما شواهد و قراينى كه با قاطعيت و صراحت كامل ، نشان مىدهند كه نام اثر مطربى ، نسخهء زيباى جهانگير است عبارتند از : 1 . مطربى در يك رباعى كه در آخر ورق 3 - ب و اول ورق 4 نسخهء زيباى جهانگير دربارهء نام كتاب و تاريخ تأليف آن چنين گفته است : بر نام جهانگير شه چرخ حشم * اين نسخهء دلگشا چو آمد به قلم تاريخ تمامش خرد خردهشناس * زد « نسخهء زيباى جهانگير » رقم « 1 » كه در اين رباعى مطربى ، هم نام كتاب و هم تاريخ تأليف آن را به صراحت بيان نموده و تصريح كرده كه اين رباعى را « . . . در تاريخ تصنيف و نام تأليف » گفته است . 2 . در برگهء 192 نسخهء زيباى جهانگير ، مطربى با تصوير واقعهء اولين ملاقات با جهانگير شاه نام و تاريخ تأليف خود را آورده است : « واقعهء اول ، چون وظايف تسليم در تعظيم و تكريم اين برگزيدهء خالق و قاضى الحاجات خلائق به جاى آورده شد ، زبان درربار به گفتار اعجاز آثار گشوده فرمودند كه چند روز است كه داخل دار السرور لاهور شدهاى ؟ گفتم : يك ماه . گفتند : تا غايت كجا بودهاى كه به آستانبوسى نيامدى ؟ گفتم : به نوشتن نسخهء زيباى جهانگير كه جهت تحفهء بندگان آستان ملك آشيان ترتيب دادهام ، اشتغال داشتهام ، فرمودند كه تاريخ اتمام آن را چهنوع يافتهاى ؟ اين رباعى را عرضه داشت بندگان خليفه الهى گردانيد ، « 2 » ( سپس رباعى ياد شده را خواند ) . 3 . مطربى در واقعهء دوم ( ملاقات دوم ) با جهانگير ، وقتى كه از وى راجع به وضعيت سمرقند مىپرسد ، مطربى اين سؤال و جواب را چنين به تصوير كشيده است : « . . . در حضور شاهزادهء عالميان . . . اركان دولت چون نواب آصف خان و خواجه ابو الحسن ديوان و ارادت خان و خواص خان و بهادر خان ماوراء النهر و خوانين ديگر ، به بندگى حاضر بودند ، حضرت صاحبقرانى التفات نموده ، سخنان استفسار كردند . اول از احوال
--> ( 1 ) . خاطرات مطربى ، ( واقعهء اول ) ، ص 16 . ( 2 ) . خاطرات ، واقعهء اول ( ملاقات اول ) ، ص 16 - 17 .